Authors: Ashley Weber MSc, Annie Salsberg MSc, Jan-Willem Eleveld MSc
Acknowledgements: M Tijssen MD, R Koevoets MD, Ellen van der Heijden

October 2025

SAMENVATTING

Inleiding
Onychomycose (schimmelnagel) is een vaak chronische schimmelinfectie van de teennagel. Conventionele behandelstrategieën zijn beperkt door wisselwerkingen met medicijnen, bijwerkingen, gebrek aan effectiviteit en moeite met het volhouden van een langdurige behandeling. Dit leidt tot een onvervulde klinische behoefte aan veilige en effectieve opties die geschikt zijn voor langdurig gebruik. FunghiClear® is een plantaardige mix met als belangrijkste ingrediënt manuka-olie met een hoog triketongehalte, ondersteund door basilicum-, lavendel- en pepermuntolie. Het doel van deze studie was het beoordelen van de veiligheid, effectiviteit en het gebruiksgemak van FunghiClear® bij dermatofyt-onychomycose.

Methoden
Er werd een studie van 12 weken uitgevoerd bij volwassenen van 18-65 jaar in Nederland, België, het VK, Taiwan en Scandinavië. Deelnemers spuiten FunghiClear® tweemaal per dag op de aangedane teennagel(s) en de omliggende huid, gecombineerd met een standaard hygiëneprotocol dat op baseline, na 6 en na 12 weken werd verstrekt door hun voetverzorgingsprofessional. Objectieve metingen van de effectiviteit werden door de voetverzorgingsprofessional beoordeeld via de Onychomycosis Severity Index (OSI) en een vijfstaps schaal voor de beoordeling van de teennagel (Toenail Rating). Subjectieve metingen van de effectiviteit werden beoordeeld via de ervaren effectiviteit door de voetverzorgingsprofessional en de deelnemer. Veiligheid en gebruiksgemak werden beoordeeld aan de hand van vragenlijsten.

Resultaten
In totaal hebben 192 deelnemers de studie voltooid. Na 12 weken gebruik van FunghiClear® verbeterden de gemiddelde OSI-score en de Toenail Rating significant. Een verbeterde OSI-score werd gevonden bij 129 deelnemers (67%), terwijl bij nog eens 35 deelnemers (18%) geen verandering in OSI optrad. Van degenen die een verbeterde score lieten zien, verbeterde de gemiddelde OSI met 8,82 punten (44%) en de Toenail Rating met 0,96 stappen (44%). De gemiddelde waardering voor gebruiksgemak door de deelnemers was 4,4/5. Er werden geen ernstige bijwerkingen gemeld en één deelnemer meldde een licht ongemak bij het aanbrengen.

Conclusie
Het heroriënteren van de behandeling op langdurig beheer en de hernieuwde groei van een gezonde nagel kan een meer afgeronde benadering bieden voor dermatofyt-onychomycose. De resultaten van deze klinische studie suggereren dat FunghiClear®, samen met het standaard hygiëneprotocol verstrekt door de voetverzorgingsprofessional, veilig, effectief en handig is om dermatofyt-onychomycose te behandelen. Dit is een lopende studie met plannen om het onderzoek uit te breiden en het protocol te verfijnen. Dit is een lopende studie met de bedoeling nieuwe deelnemers te betrekken en de resultaten verder uit te breiden.

INLEIDING

Onychomycose

Onychomycose is een veelvoorkomende, chronische schimmelinfectie van de nagel die zich uit als een witte of gele verkleuring, gepaard gaand met verdikking en broosheid van de nagelplaat.¹ Teennagel-onychomycose wordt voornamelijk veroorzaakt door dermatofyten, waarbij Trichophyton mentagrophytes en Trichophyton rubrum de meest voorkomende verwekkers zijn, hoewel niet-dermatofytische schimmels en gisten ook een rol spelen.² De prevalentie van onychomycose in de algemene bevolking is ongeveer 4%, maar varieert sterk door onderliggende factoren. Aanzienlijk hogere percentages worden gevonden bij risicogroepen en bij personen die tijd doorbrengen in warme, vochtige omgevingen die schimmelgroei bevorderen, zoals openbare zwembaden.³ Risicofactoren voor het ontwikkelen van onychomycose zijn onder meer toenemende leeftijd, obesitas, diabetes mellitus, tinea pedis (voetschimmel) en vaatziekten.⁴ Naast lichamelijke symptomen wordt ook de psychologische kwaliteit van leven beïnvloed door onychomycose, waarbij er een verband is met depressie, angst en een verminderd zelfbeeld.⁵

Teennagel-onychomycose geneest niet vanzelf³ en vanwege de trage groeisnelheid van teennagels kan de behandeling 12 tot 18 maanden duren. Behandelstrategieën voor onychomycose omvatten orale of topische antischimmelmedicatie, laserbehandeling en combinatiebehandelingen.⁶ Vanwege wisselwerkingen met andere geneesmiddelen, mogelijke hepatotoxiciteit (leverschade) en de vereiste langdurige behandeling, zijn orale behandelingen beperkt in gebruik.² Topische antischimmelbehandelingen bieden veiligere opties, maar hebben lagere effectiviteitscijfers en een lastig aanbrengproces voor personen met mobiliteitsbeperkingen.² Zodoende is er een onvervulde klinische behoefte aan veilige, handige en effectieve behandelingen die geschikt zijn voor langdurig gebruik, en mogelijk voortgezet gebruik om deze chronische aandoening onder controle te houden.

Manuka

Manuka, Leptospermum scoparium, is een kleine struik of boom uit de Myrtaceae-plantenfamilie die in heel Nieuw-Zeeland en Australië voorkomt, met een historie van traditioneel gebruik door de Māori-bevolking.⁷ De vluchtige etherische olie van de Manukaplant wordt gewonnen via stoomdestillatie, voornamelijk uit de bladeren en takken.⁷ De belangrijkste chemische bestanddelen van Manuka-olie zijn triketonen, monoterpenen en sesquiterpenen, met variërende niveaus afhankelijk van de geografische locatie van de plant.⁸ Manuka-olie met hoge gehaltes aan $\beta$-triketonen (>20%) is van bijzonder belang vanwege de antimicrobiële eigenschappen en wordt uitsluitend aangetroffen in de olie van Manukaplanten uit het kleine gebied East Cape in Nieuw-Zeeland.⁸ De $\beta$-triketonen in Manuka-olie bestaan uit leptospermoon, grandifloroon, flavescoom en isoleptospermoon. Manuka-olie is uitgebreid onderzocht op zijn antimicrobiële en ontstekingsremmende effecten.⁷' ⁹ De antischimmelwerking van Manuka-olie is in vitro aangetoond met meerdere verdunningen en preparaten.¹⁰ Hoewel het precieze mechanisme onbekend is, wordt gesuggereerd dat de antischimmeleigenschappen van Manuka-olie worden toegeschreven aan het gehalte aan $\beta$-triketonen⁹, wat de schimmelcelwand kan verstoren.⁷

FunghiClear®

FunghiClear® is een plantaardige teennagelspray die is geclassificeerd als een Klasse I Medisch Hulpmiddel in de Europese Unie (Medical Device Regulation 2007), het Verenigd Koninkrijk en Australië, met de claim teennagel-onychomycose te bestrijden en te voorkomen, en met lopende registraties in Zuid-Afrika, Taiwan en China. De formule bestaat uit een mengsel van etherische oliën, met als belangrijkste ingrediënt biologische Leptospermum scoparium (Manuka)-olie met een hoog triketongehalte, afkomstig uit de regio East Cape in Nieuw-Zeeland, ondersteund door oliën van Ocimum basilicum (basilicum), Mentha piperita (pepermunt) en Lavandula (lavendel).

In-vitro-onderzoek heeft aangetoond dat Manuka-olie met een hoog gehalte aan $\beta$-triketonen met succes meer dan 90% van de dermatofytengroei van T. interdigitale (een variant van T. mentagrophytes) remt, met een minimale remmende concentratie (MIC) van 0,39%.¹¹ Time-kill-tests toonden schimmeluitroeiing aan na 48 uur bij lage concentraties.¹¹

Dit onderzoek is geïnitieerd door Norman Health Products & Services B.V., de fabrikant van FunghiClear®, als onderdeel van een continue beoordeling van veiligheid en effectiviteit, zoals vereist door de regelgeving voor medische hulpmiddelen.

De primaire doelen van deze studie waren het onderzoeken van de veiligheid en effectiviteit van FunghiClear® bij de bestrijding van onychomycose, en het secundaire doel was het onderzoeken van het gebruiksgemak. FunghiClear® is sinds 2012 verkrijgbaar in Europa, met distributie in meer dan 20 landen. Het is een sneldrogende spray met een aangename geur, verpakt in een spuitflacon die zowel rechtop als op z'n kop kan worden gebruikt, waardoor het gemakkelijk is om de aangedane teennagels te bereiken. De gebruiksaanwijzing schrijft voor om tweemaal per dag op de aangedane teennagel(s) te spuiten en dit voort te zetten totdat er weer een volledig gezonde nagel is aangegroeid.

METHODEN

Onderzoeksopzet

Er werd een 12 weken durende, eenarmige klinische gebruikersstudie uitgevoerd bij volwassenen van 18 tot 65 jaar met onychomycose. Honderdtweeënnegentig (192) deelnemers voltooiden het onderzoek volgens het onderzoeksprotocol op vier locaties: Nederland en België, het Verenigd Koninkrijk, Taiwan en Scandinavië (Noorwegen en Zweden).

Deelnemers

Deelnemers die door hun voetverzorgingsprofessional werden geadviseerd om FunghiClear® te gebruiken, werden tussen juni 2021 en maart 2025 via hun voetverzorgingsprofessional geworven en 12 weken gevolgd. Als weerspiegeling van de verschillen in culturele en gezondheidszorgkaders tussen landen, werden deelnemers geworven via medisch pedicure-experts in Nederland en België, podotherapeuten en chiropodisten in het VK, dermatologen in Taiwan en podotherapeuten in Scandinavië.

Inclusiecriteria voor deelnemers waren menselijke vrijwilligers tussen de 18 en 65 jaar, bevestigde teennagel-onychomycose en geen behandeling voor onychomycose in de afgelopen drie maanden. In Nederland en België werd onychomycose bevestigd via PCR-testen van nagelsnippers die positief waren voor de aanwezigheid van schimmels. In het VK en Scandinavië werd een snelle immunochromatografietest in de praktijk gebruikt om de aanwezigheid van dermatofyten aan te tonen uit een nagelsnipper, specifiek de PreventID® Dermatophyte-test van Preventis. Deze test bood een snellere en kosteneffectievere methode om onychomycose te bevestigen, die voorheen niet beschikbaar was tijdens de werving in Nederland en België. In Taiwan waren sneltesten in de praktijk niet beschikbaar en werd een zorgvuldige diagnose van onychomycose gesteld door ervaren dermatologen.

Exclusiecriteria omvatten het huidige gebruik van prednison, het gebruik van corticosteroïden op de voeten, dermatologisch gevoelige huid, neurologische aandoeningen, het ondergaan van een oncologische behandeling, onbehandelde hiv-infectie, slechte wondgenezing als gevolg van diabetes mellitus, en aandoeningen die het immuunsysteem ernstig aantasten.

Deelnemers werden geïnformeerd over het doel en het protocol van de studie en konden al hun vragen stellen aan hun voetverzorgingsprofessional. Alle deelnemers werden er van op de hoogte gesteld dat ze zich op elk moment zonder opgaaf van redenen uit het onderzoek konden terugtrekken en gaven voorafgaand aan deelname schriftelijke toestemming (informed consent).

Onderzoeksprotocol

Het onderzoek vond plaats over een periode van 12 weken, met bezoeken van de deelnemer aan de voetverzorgingsprofessional bij de start (week 0), week 6 en week 12.

De werving werd gestart bij de nulmeting (baseline) nadat schriftelijke toestemming was verkregen en de dermatofyten-test was afgerond. Tijdens dit bezoek verleende de voetverzorgingsprofessional standaard hygiëne en behandeling, waaronder het reinigen van de teennagel, het vijlen van de nagel om deze te verdunnen indien verdikt, het knippen van de teennagel en het vijlen van de hoeken, en vervolgens opnieuw reinigen. Behandelaars spoten de aangedane teennagel vervolgens vanaf een afstand van 2-3 cm in met FunghiClear® en wachtten één minuut om het te laten drogen. Er werd een foto van de aangedane teennagel gemaakt, er werden schriftelijke vragenlijsten afgenomen en er werden beoordelingen uitgevoerd.

Deelnemers kregen FunghiClear® mee naar huis en kregen van hun voetverzorgingsprofessional de instructie om de aangedane teennagel(s) en de omliggende huid tweemaal per dag in te spuiten, na het wassen en afdrogen van de voeten. Er werden afspraken gemaakt voor de terugkeer van de deelnemer in week 6 en week 12.

Bij terugkomst in week 6 en week 12 werd standaard hygiëne en behandeling verleend door de voetverzorgingsprofessional. Extra flacons FunghiClear® werden zo nodig met de deelnemer mee naar huis gegeven. Op elk meetmoment werd een foto gemaakt, werden vragenlijsten afgenomen en beoordelingen uitgevoerd.

Beoordelingen

Effectiviteit werd gemeten via twee afzonderlijke beoordelingen, evenals via de door de gebruiker en de voetverzorgingsprofessional ervaren effectiviteit. Ten eerste werd een Onychomycosis Severity Index (OSI) afgenomen bij de nulmeting en in week 12. De OSI werd in 2011 ontwikkeld door Carney et al. en is een gevestigde, objectieve en reproduceerbare methodologie om de ernst van onychomycose te graderen¹², met een hoge mate van betrouwbaarheid tussen professionals, ongeacht klinische ervaring.¹³' ¹⁴ De score wordt berekend met behulp van metingen van het nageloppervlak dat aangedaan is, de nabijheid tot de matrix, en de aanwezigheid of afwezigheid van een dermatofytoom of subunguale hyperkeratose. De totale score varieert van 0 tot 35, waarbij een hogere score wijst op een ernstigere aandoening.¹² Deelnemende voetverzorgingsprofessionals in de studie werden getraind in het uitvoeren van OSI-berekeningen.

Een tweede beoordeling werd door de voetverzorgingsprofessional gemaakt op een vijfstaps schaal voor de beoordeling van de teennagel (Toenail Rating) bij de nulmeting, week 6 en week 12. Er werden vier criteria gebruikt om een stadium toe te kennen, waaronder de aanwezigheid van tekenen van ontsteking, de structuur van de nagel, de kleur van de nagel en de aanwezigheid van hernieuwde groei van een gezonde nagel. Een lagere stadiumbeoordeling duidt op een ernstigere aandoening. De infographic in Afbeelding 1 werd aan voetverzorgingsprofessionals verstrekt ter onderbouwing van de beoordeling.